* Proloog

Enkele woorden vooraf…     wat uitleg over aanpak en onderdelen van de analyses

Het plan achter deze website is, simpel gezegd, om voortdurend praktisch en concreet bezig te zijn met drama-analyse, oftewel dramaturgische analyse. Steeds wordt er gewerkt aan een analyse van een dramatisch werk. Stuk voor stuk heet dat gemakshalve. De lopende analyses kan je vinden in de sidebar, waar ook de reeds voltooide analyses van vele andere stukken te vinden zijn. En zo groeit langzaam de verzameling.

Drama is een breed begrip. Gemakshalve (maar niet geheel correct) gebruiken we hier meestal de term toneelstuk. Het zal hier voornamelijk gaan om toneelstukken, maar bij tijd en wijle ook wel om b.v. een speelfilm, muziektheater, etc. Bij de keuze van volgende stukken wordt zeker ook gedacht aan voorstellen van bezoekers. Vragen staat vrij.

Bij een analyse in aanbouw worden regelmatig nieuwe onderdelen uitgewerkt en toegevoegd. Werk in uitvoering. Als bezoeker kan je bij tijd en wijle even komen kijken om de vorderingen stap voor stap volgen. En wie dat wil kan tijdens de speurtocht ook zelf actief inhaken met eigen bijdragen: door je vragen te stellen, mee te denken, weerwoord te leveren, enzovoort. Dat alles met de bedoeling dat er zo méér op tafel komt en uit de doeken wordt gedaan, dan we durfden te vermoeden.

Wie de lopende analyses volgt doet er uiteraard goed aan om het betreffende toneelstuk ook gelezen te hebben. Dat is immers het enige wat ter sprake komt: die toneeltekst, van begin tot eind, woord voor woord. Dat geldt met name bij analyse van het handelingsverloop! Herhaaldelijk herlezen is dan geen overbodige luxe en aantekeningen zijn zeker wel zo handig. Het gebeurt immers nogal eens, dat we ons passages uit het gelezen stuk menen te herinneren, die daar echter helemaal niet bestaan, terwijl – omgekeerd – enkele scènes, die wel degelijk op het toneel zullen verschijnen, helaas uit het geheugen van de lezer zijn verdwenen. Een bedrieglijk geheugen – maar pen en papier willen nog wel eens helpen.

De gekozen onderdelen voor de analyse zullen bij ieder behandeld toneelstuk weer verschillend zijn. Het wordt stuk voor stuk een andere aanpak, want steeds zijn er weer andere uitdagingen. Er is een zee van mogelijkheden en invalshoeken rondom de basis-elementen, zoals personages, ruimte, tijd, fysieke handeling, dramatische handeling, uitvoering, publiek, historische context, etcetera. En vervolgens liggen er binnen al die elementen weer tientallen niet te versmaden en prikkelende onderwerpen. Compleet wordt het nooit.

De speurtochten rondom de meeste aspecten van het drama zijn als vanzelf te volgen, voor wie redelijk vertrouwd is met het dramaturgisch jargon. De gehanteerde reeks van stijlkenmerken is grotendeels wel bekend voor de oude rotten in het vak en voor de gedegen liefhebbers.

Bij de analyse van het handelingsverloop zit het wellicht wat lastiger – daar ligt verwarring en onbegrip breeduit op de loer! Als er ooit ergens  ongebreidelde misverstanden en rigoureuze clichés over bestonden, dan is het wel over het begrip ‘handelingsverloop’, om maar te zwijgen over zoiets als ‘Aristotelisch drama’. Babylonische spraakverwarring is dan onvermijdelijk. Het gaat nu niet lukken om dat alles even snel toe te lichten of op te lossen, laat staan om alle achterliggende theorie de revue te laten passeren. We houden het hier bij een praktische aanpak, voor de goede verstaander. Bij de analyse van het handelingsverloop – of dat nu Aristotelisch is of juist niet ! – veronderstellen we gemakshalve dat de lezer daarvan op de hoogte is via Maastrichtse kanalen en dat zo weet toe te passen.

(wordt vervolgd)