De ondragelijke lichtheid van het bestaan, intro

dit hoofdstuk is nu nog in aanbouw!

Van boek naar film, van schrijver naar regisseur

Het boek verschijnt  in 1984
Schrijver          Milan Kundera (1929)

De film gaat in premiére in 1988

Regie               Philip Kaufman (1936)
Tomas              Daniel Day-Lewis
Tereza              Juliette Binoche
Sabina              Lena Olin
Franz                Derek de Lint

U ziet het al: het boek is door één persoon in elkaar gedraaid, de film dankt zijn bestaan aan talloze medewerkers, waarvan hier slechts vijf worden genoemd: de regisseur en de vier hoofdrol-spelers. Daarnaast is de film ook nog het werk van tientallen andere acteurs, meerdere camera-mensen, talloze licht- en geluid-technici, hordes decor- kostuum- en schmink-medewerkers…. etc! We mogen het aantal makers van de film rustig inschatten op honderd. Of meer? Zie aftiteling… met de ontelbare namen.

Dezelfde titel – een ander medium

Deze film is gemaakt naar het gelijknamige boek. Zoals wel vaker gebeurt. Vaak levert zoiets de reactie op, dat het boek stukken beter was dan de film, of juist dat de film stukken beter was dan het boek… Meestal zegt de slotsom dus: helaas… Maar hier zien we (althans: hier ziet ondergetekende) een bewonderenswaardige relatie tussen boek en film, waarin beiden hun specifieke eigenschappen inzetten (van literatuur c.q. film) om dezelfde inhoud ieder in eigen vorm te gieten. Op een andere manier precies hetzelfde, zou je kunnen zeggen. Het verhaal vertellen c.q. laten zien – op eigen wijze. Dat is echt iets anders dan via verfilming het boek ‘na te praten’, zoals maar al te vaak gebeurt. Of om ‘bewegende beeldjes’ langs het verhaal te strooien. Helaas is dat nogal eens zo in Nederlandse verfilmingen.

Hier zit het met de ‘vertaling’ van boek naar film godzijdank anders – het is zelfs een fantastische formule. Regisseur Kaufmann heeft eerst het hart van Kundera’s boek goed voelen kloppen, en vervolgens heeft hij dat hart regelrecht getransformeerd naar het andere genre: film. Laten we snel een voorbeeldje geven, wat de filmkijker niet direct ziet, maar wat de (goede) lezer van het boek in de film kan terug vinden: de hoofdstuk-indeling. Hetzelfde – maar dan anders.
.

Structurele indeling van boek, van film

Een boek heeft (meestal) een genummerde indeling van hoofdstukken, sub-hoofdstukken, paragrafen etc. Voor de lezer handig en goed te volgen. Je kan het ook altijd even nakijken bij de inhoudsopgave (doen dus!). In het geval van De Ondragelijke Lichtheid is er ook zo’n hoofdstuk-indeling, maar daarbij gaat het niet om alleen maar een rijtje getallen (hoofdstuk 1, 2, 3, 4…). In dit boek zien we (als we goed kijken) een zeer doordachte formule, met bijna magisch-wiskundige waarde! Het is een ingenieus gegoochel met getallen en betekenissen. Maar het is ondoenlijk om dat op dezelfde wijze in film vorm te geven. Dat veronderstelt dat er om de haverklap hoofdstuk-nummers en titels op het doek moeten verschijnen, waarbij het bij voorbaat duidelijk is dat zelfs de beste filmkijker echt niet de achterliggende code in één keer kan ontdekken. Weg ermee dus! Maar het achterliggend principe gooit Kaufmann juist níet weg! In plaats van de wiskundig-magische hoofdstuk-indeling van Kundera, plaatst Kaufmann een visuele, filmische indeling… volgens een vergelijkbare formule! Hetzelfde – maar dan anders! Tot nu toe gaf ik hiervan nog geen concreet voorbeeld, zodat het maar de vraag is of al mijn uitleg wel op z’n plek komt. Daarom hier dan – kort – wat concrete illustratie van de toverformules.
.

Van getallen op papier naar reizen in beeld

 

Daarom hier

Het

 

 

 

 

Intro, uitleg van de behandeling: allerlei losse items!

 

 

 

 

 

/* toegevoegd door Hans H, per 6-1-2019: code voor CLICKY */