> Van Moskou tot Maastricht

1989 –  bezoek van Toneelacademie Maastricht aan Toneelacademie Moskou

Deze pagina is nog in aanbouw !
Bij tijd en wijle wordt hier nieuwe tekst toegevoegd.
Wie heeft nog foto-materiaal van deze imponerende reis?
Stuur de foto’s dan graag naar info@hansholthaus.nl

In januari 1989 kreeg de Toneelacademie Maastricht in het kader van internationale uitwisseling bezoek van een groep studenten en docenten van de roemruchte Toneelschool van Moskou. Deze school is direct verbonden aan het Moskouse Kunst Theater, oftewel het Moscow Art Theatre, onder welke naam dit historische gezelschap al tientallen jaren wereldwijd bekend staat. Of ook wel – simpelweg – onder de afkorting MXAT, uit te spreken als “Mu-Gát”.  Waar de letter X overigens vandaan komt…? Dit oeroude gezelschap was ooit de broedplaats van de regisseurs Konstantin Stanislavsky en Vladimir Nemirovitsj-Dansjenko, bij tijd en wijle aangevuld door schrijver Anton Tsjechov. Onder deze naam en naamsbekendheid opereert het MXAT nog steeds internationaal.

website MXAT theater

de meeuw
de meeuw

Van 28 april t/m 6 april 1989 brengen studenten en docenten van de Toneelacademie Maastricht een tegenbezoek aan het Moscow Art Theatre, oftewel:

TAM bezoekt MXAT

Het illustere reisgezelschap bestaat uit 20 studenten en 4 docenten:

Dagopleiding acteur:
Herman Egbers, Charmaine Hulsbosch, Lou-Lou Rhemrev, Harriet Stroet, Saskia Temmink,
Mirjam Vriend, Carly Wijs

Dagopleiding docent-regisseur:
Marjolein Algera, Nynka Delcour, Tamara Jongerden, Veronique Obrie, Kees Ritsema van Eck

Parttime opleiding docent-regisseur:
Mirjam Gosselink, Henriëtte de Jong, Madeleine Jutten-Matzer, Gerard Sanderink,
Teresa van de Ven, Ruud van de Wouw, Alice Zandbergen

Docenten:
Doortje Mesker, René Lobo, Kiek Wishaupt, Hans Holthaus


28 april

Om 07.30 uur trein pakken we de trein naar Schiphol, uitgezwaaid door onze achtergelaten vrienden en vriendinnen, mannen en vrouwen, o.l.v. onze weemoedig wuivende directrice Maria Rutgers. We zijn met 20 studenten en 4 docenten. Om 13.00 uur brengt het vliegtuig van Aeroflot ons naar Moskou. Daar worden we op het vliegveld afgehaald door docenten en studenten van MXAT, waarbij enerverende pogingen tot communicatie worden gepleegd, verbaal dan wel in gebarentaal, stevig ondersteund door ons aller tolk Irina. Ieder van ons ontvangt van hen persoonlijk één bloem… jawel: één! En daarbij is dan direct een klein, maar tekenend begin gemaakt van internationale uitwisseling van culturen. Wij westerlingen staan niet zo te kijken van één enkelvoudig bloemetje, als inwoners van een land vol van bloemen, bollen en boeketten. Maar dat ligt totaal anders in Moskou, waar nauwelijks bloemen te koop zijn – en zodoende kost één bloemetje daar zoveel als een compleet boeket in ons bloemrijke vaderland.

. klik op eerste afbeelding

.
Vanaf het vliegveld brengt een bus ons theatrale gezelschap naar de binnenstad. Op wonderbaarlijke wijze verplaatst de gedateerde autobus zich zonder enige schade over een antieke asfaltstrook, die met de pretenties van een snelweg naar Moskou slingert. Associaties met Magical Mystery Tour krijgen levendig gestalte. Aan boord een warme mix van studenten en docenten uit beide landen. Alle onbekende uitersten zijn hier direct maar door elkaar geschud, met een opmerkelijke energie, een open en positieve sfeer. Dat belooft wat – en dat zal dan ook gebeuren.

We komen terecht midden in Moskou, in de Gorkistraat, in het ruim opgezette MINSK HOTEL, alwaar de West-Europese gasten zich verspreiden over talloze kamers. Binnen die intieme ruimtes blijft het buitenlandse bewustzijn continue geprikkeld door de culturele curiosa. Het behang valt nauwelijks te beschrijven. Dat doen we dan ook niet. De lampen aan plafond en wand ademen een historische weemoed, en waarschijnlijk, onvermijdelijk, zit daar ergens geheime afluisterapparatuur verborgen.  Daarom kan men, voor alle zekerheid, de privé-praat en de politieke discussies terplekke het beste camoufleren door het geluid van een willekeurige radio-uitzending door de kamer te laten schallen. Dat overstemt dan het vrije, gesproken woord. Uit de authentieke douche regent het chloor-geurend water. Vanuit het raam kijken we neer op de glorieuze stadsweg van zeven rijbanen, zonder zebrapaden om over te steken, maar wel met voetgangerstunnels om onder te duiken.

Nadat de Maastrichtse gasten hun hotelkamers hebben ingenomen, nemen de toegewijde Moskouse docenten en studenten ons mee op een kleine verkenningstocht in de buurt. Ons oriëntatie-vermogen schiet al snel tekort, ondanks – of juist dankzij – een originele stadskaart met Russische lettertekens. De onderlinge wirwar van gebrekkig Engels, gebarentaal en onbegrijpelijk Russisch maakt het labyrint compleet.

Nadat een verbale verklaring van de plattegrond wederom is mislukt, onderneemt studente Tanya voor mij een daadwerkelijke poging tot uitleg en sleept mij mee naar een indrukwekkende roltrap, die ons tot diep in de catacomben voert, alwaar ik via een klaphekje wordt meegetroond in de metro – om via die weg letterlijk te laten zien hoe het zit met de kaart van Moskou. Binnen no time suis ik dan in Moskou’s metro naar onbekende bestemming. Terzijde: de prijs van deze ondergrondse actie: slechts vijf kopeken… voor onbeperkt reizen in de metro onder geheel Moskou! Vijf kopeken = laten we zeggen: 10 cent. Deze ridicule ritjesprijs vormt een nostalgisch restant uit het communistische verleden, waarin het proletariaat recht had op betaalbaar openbaar vervoer. Tientallen jaren later is die prijs nog steeds hetzelfde, alsof de inflatie op dat front geen enkele rol speelt. De metro is ondertussen dus hoogst onrendabel geworden, maar deze dienstverlening tegen schrale vergoeding bestaat nog steeds, ten tijde van ons bezoek in 1989. Tijdens onze ondergrondse wereldreis navigeert Tanya mij via een overstapje nog in een andere metro, zodat ik toen wel zeker wist dat we ver weg in een buitenwijk moesten belanden… Maar niets daarvan! Integendeel. Wij stijgen via de roltrap weer omhoog naar de gelijkvloerse realiteit en sluiten daar moeiteloos weer aan bij de rondwandelende docenten en studenten, die ondertussen één straatje verder zijn geslenterd. Alsof wij nauwelijks waren weg geweest. Mijn ruimtelijk inzicht stond perplex.


29 april

Een rijk ontbijt staat uitgestald, spotgoedkoop. Schuifelen langs de tafels met uitgestalde potten, pannen, schaaltjes en schotels en zelf de gewenste onderdelen opdissen. Een compleet doorsnee ontbijt kost zo’n 2 roebel, maar vandaag schep ik het bord nieuwsgierig vol: dat wordt dan 8 roebel = f 2,50 = € 1,00! Prima koffie ook, 2 kopjes voor 30 cent! (gemakshalve hier de guldens omgerekend naar euro’s)

Irina (tolk) en Mischa (speldocent) zijn onze vaste begeleiders tijdens de hele werkweek. Op deze eerste dag maken we diverse toeristische trips door de stad, steeds ook in gezelschap van MXAT-studenten.

. klik op eerste afbeelding

 

 

Oleg Tabakov, directeur MXAT

En zo flaneren de Toneelacademie Maastricht en het Moscow Art Theatre zij aan zij door Moskou. TAM en MXAT together. Over het Rode Plein, naar het Mausoleum van Lenin, het Kremlin en twee kathedralen. In de middag worden wij in het MXAT ontvangen door niemand minder dan directeur Oleg Tabakov, opvolger van de oprichters van MXAT, Stanislavsky en Nemirovitsj-Dansjenko. Zij prijken overal aan de wand. Vooral staat Tabakov bekend door zijn titelrol in ‘Oblomov’, de verfilming (1979) in regie van Nikita Michalkov, van het boek Oblomov (1858) van de Russische schrijver Ivan Gontsjarov. In de directiekamer hebben wij een historische ontmoeting in kleine kring, met uitleg en praktische oefening van de kreet Nastrovja! oftewel Proost! – gevolgd door onvoorwaardelijke overgave aan een glas wodka, in één slok. Oefening baart kunst, blijkt dan.

 

Middageten in de schoolkantine.  De culturele verschillen vertonen zich ook aan de eettafel, waar we dagelijks ontbijt en diner verorberen. Wat zijn onze vanzelfsprekendheden toch verbazingwekkend – hier! Wat er op onze borden verschijnt komt ons zelden bekend voor. Wat eten we nu weer? Van diverse vleesgerechten blijft het speculeren over de diersoort die daar een bijdrage aan leverde. Beleefdheidshalve besluiten wij in ieder geval om het geserveerde voedsel nooit als overbodig of onbekend aan de kant te schuiven. Dat zou een belediging van de keuken van de gastheer zijn. Wij nemen als gasten dus graag onze plicht om de borden dankbaar leeg te eten. Aldus afgesproken. Overigens is het een blijde verrassing, hoe onze oosterburen uitblinken in het bereiden van een miniem, maar krachtig en smakelijk kopje koffie. Een combinatie van geheim recept en aparte apparatuur levert via enkele handmatige vaardigheden een delicatesse op: een drassig, diepdonker drankje! Espresso, maar dan heel anders.

Dan richting Arbat, een kleurrijke winkelstraat, met een modern artistiek tintje á la Montmarte in Parijs. Daar flaneren wij langs een keur van kunstschilders, portret-tekenaars, cartoonisten. Wij wanen ons een stapje terug in de tijd… het proeft hier nostalgisch hip en alternatief… Daarbij moet dan wel worden genoteerd, dat Arbat slechts een eilandje vormde in deze wereldstad, die in de tijd van ons bezoek – 1989 ! – nog in alle hoeken en straten de communistische adem uitblies. De reclameloze winkelpanden, de lange rijen van klanten voor de ingangen, de gigantische portretten van Lenin en Marx op de gevels, de iconen en spreuken van de partij, de militaire voorbijgangers, de absoluut kauwgumvrije troitoirs, de restaurants met onbegrijpelijke huisregels. Maar Arbat – een ludieke enclave…!

. klik op eerste afbeelding

In de avond worden we getrakteerd op een welkomfeestje in het MXAT, prima verzorgd met hapjes, drankjes en herkenbare muziek. Het avondje draagt een nostalgische sfeer van de 60-er jaren – althans voor de Europese bezoekers, althans van zekere leeftijd. Klasse-avond met een drankje en een hapje. Maar… met alle broederschap en liefde voor het vak. Om 23.00 uur is het absoluut afgelopen. Naar bed.

BIJWERKEN VANUIT VIDEO


30 april

Sightseeing met de bus. Ongetwijfeld een niet te ontlopen standaard traject met de bus. Links zie je dan…. En rechts… Teveel om op te noemen. En overduidelijk een totaal andere wereld. Bovenal: níet een Eurpese wereldstad. Ieder meter, iedere minuut iets te ontdekken. Teveel om op te noemen, zegt het cliché. Maar dat is zo.

We lopen binnen in een druk bezochte kerk, waar dan niet een dienst-met-begin-en-eind wordt gehouden, zoals wij die kennen, maar waar op diverse plekken, door groepjes van priesters en gelovigen, voortdurend rituelen worden uitgevoerd, liederen worden gezongen, kaarsen worden aangestoken, wordt gebeden, wordt geknield…  Het lijkt een zoemende draaikolk, met een imponerend, onophoudelijk geluid. Het heeft een mysterieuze sfeer, en tegelijkertijd komt het ook eenvoudig en toegankelijk over. Bezoekers lopen naar binnen, voegen zich tussen de anderen, ze doen waar ze voor komen, en verdwijnen dan weer naar buiten. Wij stonden daartussen, verbijsterd te kijken en te luisteren. En zo gaat dat.

Op de top van een heuvel torenen we hoog uit boven de stad en turen wij rond over het uitgestrekte panorama Moskou. Voor de toerist is er de klassieke verrekijker-met-muntje. Een gigantische ski-schans, zonder ook maar een vlokje sneeuw, duikt in de diepte. Een drankautomaat vult bekertjes met een verfrissing. De bus Beeld Yuri Gagarin.

. klik op eerste afbeelding

Via gewone woonwijk lopen naar het huis van Ostrovsky, met sloffen naar binnen.

Moskou 1989 16
wachten op toegang tot het huis van Ostrovsky

Speelpark.

. klik op eerste afbeelding

.

 

 

 

 

 

Rode Plein, wissel van de wacht. Naar binnen in het Mausoleum.

. klik op eerste afbeelding↓

Avond: operetteprogramma Strauss in theater. Jasje inleveren als borg voor toneelkijkertje. Na afloop naar huis van Irina, met Misja, Olga, René, Kiek en Doortje.


01 mei Dag van de Arbeid, USSR

Ook wel: de 1 mei-viering. Feestdag van de arbeidersbeweging, socialistisch of communistisch. Wordt vrijwel overal in Europa gevierd, maar niet in Nederland. In de Sovjetrepubliek is dit uiteraard een grote nationmnale feestdag! Wij verheugden ons mert alle nieuwsgierigheid op deze wervelende dag, met de roemruchte militaire parades op het Rode Plein, met duizenden marcherende militaite, voertuigen, tanks, kanonnen, vliegtuigen…

. klik op eerste afbeelding

MAAR… Ondanks/juist door 1 mei-feest…???… naar olympisch zwembad!

Middag naar Novodevitsjibegraafplaats met vele toneelkunstenaars etc. Tsjechov, Stanislavsky, Majakovsky, Gogol.

Maria Petrovna Perevoshchikova” zij heeft hem zijn hele

 

Moskou 1989 begraafplaats 7, Anton Tsjechov en Olga Knipper
Anton Tsjechov en Olga Knipper

. klik op eerste afbeelding

Avond: bezoek aan de voorstelling “Het Mandaat” in Rode Leger Theater, regie: Stalin jr.


02 mei

MXAT-presentatie eindexamen-studenten: Tsjechov, “Huwelijksaanzoek”. Tweede presentatie…. ook Tsjechov? Dankwoord door militairen.

Avond naar voorstelling in het huis van Stanislavsky, “Garage-theater”.

Alle docenten met taxi naar het roemruchte schrijvershuis voor een diner.


03 mei

Stad in met Tanya, poppen kopen. In Gorki-park: vliegend tapijt, samen in reuzenrad, één rondje! Samn rondvaartboot. Met taxi naar MXAT voor de lunch.

VIDEO LOBO: ? Hotel Minsk, Gorkistraat (video). Winkelcentrum GUM’s

Middag naar de Tretjakov Gallery, met o.a. Kandinsky.

Avondvoorstelling van Felix “The Nightingale”.

Met z’n allen naar verjaardagsfeest van André: alles en iedereen netjes op de grond.


04 mei Hemelvaart.

Hele dag lessen volgen op MXAT.
Concentratie-oefeningen olv Mischa, Spelles. Ballet. Schermen. Stemles. Ballet.

images
‘s Avonds voorstelling van “Gotcha“, Barry Keeffer, Tabakovs Studio.


05 mei Bevrijdingsdag.

Ochtend doodmoe op bed…. excursie naar klooster/kerk gemist.

Middag op eigen initiatief naar Kalininski Prospekt, Arbat, Pushkin Museum.

Avond afscheidsfeestje op MXAT tot 23.00 uur.


06 mei

Ochtend diverse lessen bij MXAT: Tjechov-scène, balletles, spelles.

Middag met bus naar Aeroport. Afscheid en taxfree shoppen. Opstijgen 19.30 uur. Op Schiphol om 21.15 uur.

 

FOTO’S VIDEO
foto’s van Hans, van alles, Tanya, Tatiana P
video van Rene.  Moskou, bezoek, voorstellingen theater, school MXAT, lessen, presentaties

 

RETOUR van Maaskow naar Mostricht

24 jaar later….

2013 tentoonstelling in Bonnefanten Museum Maastricht: De grote verandering